Bunu yaşayan biri olarak söyleyeyim, Açık konuşayım, bu haberi ilk gördüğümde içim biraz burkuldu. Mono’nun.NET MAUI tarafında kenara alınması… teknik olarak mantıklı, evet, buna itirazım yok. Ama Mono benim gözümde sıradan bir runtime değildi. 2010’ların başında MonoTouch ile iPhone’a C# kod yazdığım günler aklıma geldi; o zamanlar bu işe “olmaz” diyen epey insan vardı (kendi tecrübem). Peki bunu neden söylüyorum? Şimdi geriye bakınca, garip ama güzel bir döngü kapanıyor gibi duruyor.
Neyse, çok uzatmayayım..NET 11 Preview 4 ile birlikte Microsoft,.NET MAUI uygulamalarında Android, iOS. Maç Catalyst için varsayılan runtime’ı CoreCLR yapmış durumda. Yani mobil uygulamanız artık ASP.NET Core’un, Azure servislerinin ve üretimde çalışan sayısız iş yükünün üstünde döndüğü aynı runtime üzerinde koşuyor. Kağıt üstünde baya iddialı; pratikte nasıl olacak, önü zaman gösterecek tabi.
Önce Mono’ya Bir Selam Çakalım
Miguel de Icaza 2001’de Mono projesini başlatırken kafasındaki şey oldukça netti:.NET’i Linux’a taşımak. Sonrası biraz kontrolden çıktı diyebiliriz — ama iyi anlamda. MonoTouch 2009’da C#’ı iPhone’a soktu, ardından MonoDroid Android tarafını açtı. Xamarin bu denemeleri alıp milyonlarca geliştiricinin kullandığı bir platforma çevirdi. 2016’da Microsoft Xamarin’i satın aldığında da motor hâlâ Mono’ydu.
Mono’nun etkisi sadece Microsoft ürünleriyle sınırlı kalmadı hani. Bir düşünün: Unity oyun motoru uzun — ki bu tartışılır — süre Mono üzerine kurulu kaldı. Dünyadaki milyonlarca oyunun arkasında o var. Avalonia UI ile Linux masaüstüne.NET taşındı, Uno Platform WebAssembly üzerinde tarayıcıda.NET çalıştırdı, MonoGame ayrı bir yol açtı, Godot’un C# scripting’i de cabası… Liste uzar gider.
Mono sadece.NET’i mobile getirmedi..NET’in her yere gidebileceğini gösterdi. CoreCLR’ın MAUI için varsayılan olması da bu hikâyenin sonu değil — başka bir bölümün başlangıcı.
Tam Olarak Ne Değişti?
.NET 11 hedefleyen bir MAUI uygulaması derlediğinizde, hem Release hem de Debug build’larda CoreCLR artık varsayılan geliyor. Android, iOS, Maç Catalyst ve tvOS tarafı buna geçiyor. Aslında tamamen sıfırdan doğmuş bir şey de değil bu; Microsoft yıllardır platformları CoreCLR çizgisine çekiyor: önce Windows geldi, sonra Linux ve macOS (AppKit), ardından sunucu tarafındaki bazı alanlar… E peki, sonuç ne oldu? Şimdi sıra son kalan MAUI platformlarına gelmiş durumda.
Bir dakika, şunu netleştireyim; çünkü kafa karışabiliyor: Blazor WebAssembly bundan etkilenmiyor. WASM tarafında Mono devam ediyor ve.NET 11’de de öyle kalacak. Yani Blazor projelerinde panik yok. Bir de geçiş döneminde sıkıntı yaşarsanız diye Mono’ya geri dönme seçeneği bırakılmış. Fena değil yani; en azından kapıyı kapatmamışlar.
Geçişin Üç Ana Sebebi
Microsoft’un verdiği ana gerekçeleri ben kendi yorumumla şöyle toparlayayım:
- Runtime birleşmesi: Bugüne kadar mobil tarafta Mono vardı, backend/desktop/cloud tarafında CoreCLR vardı. Farklı JIT davranışları, farklı GC karakteri, farklı diagnostics araçları… biraz dağınık bir yapıydı açıkçası. Şimdi tek runtime’a düşüyor iş.
- Performans: CoreCLR yıllardır didik didik optimize ediliyor zaten. Tiered compilation var, dynamic PGO var, daha iyi inlining var — bunların hepsi MAUI tarafına da geliyor.
- Diagnostics ve gözlemlenebilirlik: dotnet-trace, dotnet-counters, EventPipe gibi araçların mobil tarafta düzgün çalışması benim için belki de en kıymetli kısım. (bu kritik)
Performans Tarafında İşler Nasıl?
Şimdi performans kısmına biraz kuşkuyla yaklaşacağım; çünkü blog postlarında tabloyu güzel göstermeyi herkes biliyor zaten. Ben kendi makinemde Preview 4 ile küçük bir demo MAUI uygulamasını iki runtime’da da denedim ve sonuç şöyleydi: Daha fazla bilgi için
Peki Türkiye’de Bu Ne Demek?
Konuya biraz yerelden bakalım şimdi.
Kurumsal müşterilerimde gördüğüm kadarıyla.NET MAUI’nın benimsenmesi bizde yavaş ilerledi.
Birçok firma hâlâ Xamarin.Forms’tan göç etmedi ya da React Native / Flutter tarafına kaydı bile.
Sebep belli aslında:
Xamarin’in son dönemindeki tutarsızlıklar,
MAUI’nın ilk sürümlerinde çıkan iOS sorunları,
bir de klasik “bir bekleyelim otursun” refleksi.
Hmm, bunu nasıl anlatsamdı…
Bence bu CoreCLR geçişi tam da o oturma anının habercisi olabilir.
Bankalardan sık duyduğum şey şu:
“Mobil ekip ayrı teknoloji kullanıyor,
backend C#,
mobil Swift/Kotlin;
ekip bölünüyor.”
MAUI’nın runtime tarafında backend ile aynı çizgiye yaklaşması,
kurumsal yapılarda “tek ekip,
tek dil” fikrine kapı aralayabiliyor.
Hele Microsoft Agent Framework v1.0: Lokal’den Prod’a Geçiş gibi sunucu tarafındaki yeniliklerle birleşince full-stack C# senaryosu Türkiye’deki orta ölçekli yazılım evleri için baya anlamlı hâle geliyor.
Bütçe tarafından bakınca iş daha da netleşiyor aslında:
Swift/Kotlin geliştirici maliyeti ile C# geliştirici maliyeti arasında bizim piyasada hâlâ %15-25 civarı fark görüyorum (Swift lehine).
Üstelik C# havuzu daha geniş.
Küçük bir startup’sanız ve uzun vadede iOS + Android + Web + Backend hedefliyorsanız,
MAUI artık cidden masaya koyulmalı bence.
Enterprise tarafta işe mevcut.NET yatırımı varsa runtime birleşmesi tek başına bile güçlü argüman oluyor.
Şimdi gelelim işin can alıcı noktasına.
Peki Geçerken Nelere Dikkat Etmeli?
Vallahi, Tamam teori yeter; şimdi asıl iş kısmına gelelim.
Mevcut bir MAUI projeniz varsa ve.NET 11 Preview 4’e geçmek istiyorsanız adımlar kabaca şöyle:
<PropertyGroup>
<TargetFrameworks>net11.0-android;net11.0-ios;net11.0-maccatalyst</TargetFrameworks>
<!-- CoreCLR varsayılan, ekstra ayar gereksiz -->
<!-- Mono'ya geri dönmek isterseniz: -->
<!-- <UseMonoRuntime>true</UseMonoRuntime> -->
</PropertyGroup>
Açıkçası burada %100 emin olmadığım noktalar var, ama benim deneyimimde dikkat edilmesi gereken tuzaklar şunlar oldu:
- P/Invoke kodları: Native çağrılarınızı yeni runtime altında mutlaka test edin.
- Serileştirme:
[JsonSerializable]kullanan kodları gözden geçirin.
Mono bu konularda toleranslı davranıyordu, CoreCLR ise yüzüme çarptı. Aslında doğru olan da bu, ama uyarı niyetine söyleyeyim.
Diğer Ekosistemler Ne Yapacak?
Kendi deneyimimden konuşuyorum, Işin ilginci şu ki Unity de kendi CoreCLR geçişini başlattı diyebiliriz.
Yani Mono’nun dayandığı temel ekosistemler yavaş yavaş başka yöne kayıyor.
Bu bana direkt olarak
2015-2016 dönemindeki.NET Core hareketini hatırlatıyor;
o zaman da insanlar “Full Framework’ten neden taşınalım?” diye soruyordu.
Bugün geriye bakınca cevap gayet net görünüyor.
Avalonia,
Uno,
MonoGame,
Godot gibi platformlar şimdilik Mono’da kalıyor.
Ama ben birkaç yıl içinde benzer geçişlerin onlarda da gündeme geleceğini düşünüyorum.
Bu arada
SkiaSharp 4.0 Preview 1: 10 Yıl Sonra Büyük Atılım Geldi
yazısında değindiğim grafik altyapısı konusu da buraya yakın duruyor;
runtime birleşince native interop tarafının standartlaşması kaçınılmaz gibi duruyor.
Sıkça Sorulan Sorular
.NET 10 MAUI uygulamam.NET 11’de de çalışır mı?
Kısa cevap: evet, büyük ihtimalle çalışır (ki bu çoğu kişinin gözünden kaçıyor). Ama production’a almadan önce iyi test etmek şart, bence bunu atlamayın. Mesela P/Invoke, reflection veya native kütüphane kullandıysanız edge case’lere dikkat etmeniz gerekiyor (ben de ilk duyduğumda şaşırmıştım). Sorun çıkarsa UseMonoRuntime ayarıyla geçici olarak Mono’ya dönebilirsiniz, yani bir çıkış yolunuz var.
Blazor WebAssembly de CoreCLR’a mı geçiyor?
Doğrusu, Hayır, geçmiyor. WASM tarafı hâlâ Mono kullanıyor ve.NET 11’de bu değişmiyor. Yani CoreCLR geçişi sadece Android, iOS, Maç Catalyst ve tvOS’u kapsıyor. Blazor projeleriniz için aslında hiçbir şey yapmanız gerekmiyor, rahat olun.
APK boyutu artıyor mu?
Aslında, Benim ölçümlerimde yaklaşık %10 civarı bir artış var. Açıkçası düşük segment Android cihazları veya app store boyut limitleri hedefliyorsanız bu can sıkıcı olabilir; bu durumda trimming ve linker ayarlarını biraz agresifleştirmeniz gerekebilir. Neyse ki NativeAOT olgunlaştıkça bu tablo tersine dönecek.
Unity de CoreCLR’a geçiyor mu? Oyun geliştirmemi etkiler mi?
Evet, Unity kendi geçişini başlattı ama henüz çok erken aşamada. Unity Editör 2024+ sürümleriyle aşamalı olarak geliyor. Mevcut Unity projeleriniz uzun süre Mono’da çalışmaya devam eder, yani tecrübeme göre şu an için acil bir şey yapmanıza gerek yok.
Performans gerçekten Microsoft’un dediği gibi mi?
CPU-bound senaryolarda, mesela JSON serialization veya LINQ-heavy kodlarda, ciddi bir kazanım var, bunu inkâr etmek mümkün değil. Ama UI render, bellek tüketimi, cold start gibi şeylerde değişimler tamamen senaryoya bağlı. Kendi uygulamanızda benchmark yapmadan kesin bir yargıya varmayın, hani genel rakamlar her zaman sizi yansıtmıyor.
Kaynaklar ve İleri Okuma
Daha derine inmek isteyenler için faydalı linkler:
- .NET MAUI Moves to CoreCLR in.NET 11 — David Ortinau
- .NET MAUI Resmî Dokümantasyonu — bunu es geçmeyin
- .NET Runtimes and Compilation (bu kritik)
- .NET Runtime GitHub Repository
Bu içerik işinize yaradı mı?
Benzer içerikleri kaçırmamak için YouTube ve GitHub hesaplarımı takip edin.





Mono’yu yıllar önce Linux’ta C# denemek için kullanmıştım, o zamanlar “bu ne kadar sürer ki” diye düşünürdüm ama 24 yıl dayandı. CoreCLR’a geçiş performans açısından ne kadar fark yaratıyor, bunu gösteren bir benchmark var mı yazıda?
Mono’nun bu kadar uzun süre ayakta kaldığını ve modern .NET’in temelini bu kadar etkilediğini düşününce gerçekten saygı duyulası bir serüven. CoreCLR’a geçişin performans açısından ne kadar fark yaratacağını merak ediyorum, özellikle Android tarafında gözle görülür bir iyileşme olur mu acaba?
Mono’yu ilk duyduğumda “bu nasıl çalışıyor” diye şaşırmıştım, o zamanlar .NET’i Linux’ta koşturmak neredeyse sihir gibiydi. CoreCLR’a geçiş performans açısından ne kadar fark yaratıyor peki, gerçek dünya projelerinde somut bir iyileşme görüyor musunuz?