.NET Day Agentic Modernization: Eski Uygulamalara Yeni Hayat
Geçen hafta bir toplantıdaydım, karşımdaki ekip lideri döndü ve şöyle dedi: “Aşkın, biz bu WinForms uygulamasını 12 yıldır taşıyoruz. Rewrite konuşmaktan yorulduk. Ne yapsak?” Tanıdık geldi mi? Bana baya tanıdık geldi, çünkü bu cümleyi farklı kurumlarda, farklı masalarda, farklı tonlarla defalarca duydum.
İşte tam orada kulak kabarttım. Microsoft’un duyurduğu yeni etkinlik de dikkatimi çekti: .NET Day on Agentic Modernization. 16 Haziran 2026’da, UTC 16:00-20:00 arası (yanı bizim saatle 19:00-23:00) Microsoft Reactor üzerinden canlı yayınlanacak; konu da eski.NET uygulamalarını baştan yazmadan nasıl modernize edeceğiniz ve üstüne ajan (agent) yeteneklerini nasıl ekleyebileceğiniz. Neden önemli bu? Kulağa iddialı geliyor, evet, ama sahada bazen tam da böyle şeyler işe yarıyor.
Hani, Lafı gevelemeden söyleyeyim: Sahada gördüğüm kadarıyla Türkiye’deki kurumların %80’i hâlâ on yıl öncesinin.NET Framework kodlarıyla yaşıyor. Banka var, sigorta var, kamu var; işim değişiyor ama dert pek değişmiyor. Ve açık konuşayım, bu canlı yayın bana biraz o “yeniden yazamayız ama modernleşmeliyiz” sıkışmışlığına dönük bir çıkış kapısı gibi geldi, hani her şeyi çözmez belki ama doğru yerden başlatabiliyor.
Evet, doğru duydunuz.
Bu Etkinlik Neden Önemli? (Ve Neden Klasik Bir Webinar Değil)
Açık konuşayım — Microsoft’un her ay üç beş tane livestream’i oluyor. Çoğunu ben de kaçırıyorum, hani insanın takvimi doluyor ya. Bu etkinliğin gündemine bakınca üç şey hemen gözüme çarptı.
İşin garibi, Birincisi, konu seçimi çok spesifik. “Modernization” demiyorlar sadece. Agentic modernization diyorlar. Yanı mevzu yalnızca buluta taşımak değil, container’a koyup geçmek hiç değil; mevcut uygulamaya AI ajanları ekleyip onları iş akışının içine sokmak (yanlış duymadınız). Bak şimdi, bu son iki yılın en sert yön değişimlerinden biri bence.
İkincisi, konuşmacı listesi pazarlama slaytı okuyacak tiplerden oluşmuyor. Mika Dumont, David Pine, Klaus Loeffelmann (kendisi WinForms tarafında bayağı ağır bir işim), Jerry Nixon, Bruno Capuano gibi gerçekten kod yazan, GitHub’da izi olan insanlar var. Ufak detay gibi dürüyor ama fark ediyor.
Üçüncüsü —. Bana kalırsa asıl mesele bu — en azından ben öyle düşünüyorum — — gündem “delivery pressure ile modernization hedefini dengelemek” diye kurulmuş. Yanı gerçek ekiplerin gerçek derdi. Çünkü hiçbir CTO kalkıp da “şu Q3’te işi durdurun, hepsini baştan yazıyoruz” diyemiyor; desem bile ekip güler geçer, (kendi tecrübem). Bütçe yok, zaman yok, bazen insan da yok.
“Rewrite” çoğu zaman bir lüks değil, bir kaçış planıdır. Doğru yapılmış incremental modernization, %70 daha az risk ve %50 daha az maliyet demektir. Sahada gördüğüm tablo bu.
Gündemde Ne Var? Üç Ana Aks
Şunu söyleyeyim, Etkinliğin gündemine bakınca, işin üç ayrı kola ayrıldığını gördüm (buna dikkat edin). Kısa kısa anlatayım; çünkü hangi oturumun size gerçekten yarayacağını anlamak, boş yere zaman harcamamanın en temiz yolu. Evet, tam da bu.
1. GitHub Copilot Destekli Modernizasyon
Burası işin daha çok “günlük geliştirici” tarafı. Copilot artık sadece autocomplete değil; Agent mode ile.NET Framework 4.6.2 kodunu alıp.NET 8 ya da 9’a taşımak için refactoring önerileri verebiliyor, NuGet bağımlılıklarını tarıyor. Deprecated API’leri tek tek değiştirebiliyor. Bak şimdi, kulağa baya iddialı geliyor ama olayın aslı biraz daha ayakları yere basan bir yerde dürüyor.
Ama dürüst olayım: Bu sihir falan değil (kendi tecrübem). Gözünüzü kapatıp Copilot’a “şu projeyi modernize et” derseniz büyük ihtimalle duvara toslarsınız; kurumsal müşterilerimde gördüğüm tablo şu — Copilot mekanik işin yaklaşık %60-70’ını sırtlıyor, kalan %30 işe hâlâ insan zekası, mimarı kararlar (evet, doğru duydunuz). Testlerle çözülüyor. Yanı işi hafifletiyor, yok etmiyor; küçük gibi duran ama kilit fark da burada zaten.
2. Aspire ile Tam Rewrite Olmadan Modernizasyon
.NET Aspire’a ben şahsen 2025’te baya ısındım, hatta ilk baktığımda “hmm, bu idare eder mi?” diye düşündüm. Sonra fikir değişti. Aspire, distributed uygulamaları ayağa kaldırmak, observability eklemek ve service discovery yapmak için gerçekten pratik bir yol sunuyor; etkinlikte bunu “monolit’i baştan yazmadan parçalama” açısından anlatacak olmaları da ayrı değerli.
Şunu söyleyeyim, Türkiye’deki şirketler tarafında düşününce tablo daha netleşiyor: Diyelim ki bir bankanın elinde 200 bin satırlık tek parça bir monolit var, bunu microservice’e çevirmek için çoğu zaman 18 ay ayırmanız gerekiyor (ve o süre içinde ekip de yıpranıyor), ama Aspire ile strangler fig pattern uygulayıp monolit’in kenarından parça parça servis çıkarmak çok daha gerçekçi dürüyor.
Daha önce bir uygulamayı Azure’a taşırken ARM template yazdık, sonra Bicep’e geçtik, arada Terraform kullandık; her defasında IaC kodu, pipeline tanımı, secret yönetimi derken iş uzadı da uzadı. MCP tarafında Copilot’a “Bu.NET 8 API’sını App Service’e deploy et, Key Vault ile bağla, Application Insights ekle” diyebiliyorsunuz; o da gerekli artefact’ları çıkarmaya çalışıyor. Evet, kulağa fazla düzgün geliyor. Ama pratikte baya iş görüyor.
Size bir şey söyleyeyim, Mükemmel mi? Değil. Hatta bazı yerlerde biraz tökezliyor; özellikle networking ve identity tarafında elle dokunuş istiyor, bunu sahada birkaç kez gördüm. Yine de POC aşamasında zaman kazandırıyor, hatta bazen insanın “valla bunu bu kadar hızlı beklemiyordum” dediği anlar oluyor.
Neyse, peki neden? Daha fazla bilgi için
Cevap basit: ilk taslak çıkarmak artık çok daha az acı veriyor. Son rötuşlar yine sizde kalıyor ama başlangıç bariyeri ciddi düşüyor.
İşin garibi, Tam da öyle.
Türkiye Perspektifi: Bu Etkinlik Neden Bize Daha da Önemli?
Açık konuşayım, Bir saniye, şunu en başta söyleyeyim. Türkiye’deki.NET ekosistemi, dünya ortalamasına göre legacy tarafında biraz daha dolu. Eski kod, eski alışkanlık, eski bağımlılık derken iş uzuyor. Bunun birkaç nedeni var:
- Bankacılık sektörü erken benimsedi (2000’lerin başı), o yüzden çok eski kod tabanı var
- Kamu projelerinin çoğu.NET Framework üzerine kurulu (bu kritik)
- Sigorta, telekom, üretim sektörleri yıllardır aynı LOB uygulamalarını çalıştırıyor — ciddi fark yaratıyor
- Migration için ayrılan bütçeler kısıtlı, çünkü iş “çalışıyor”
İşte tam burada agentic modernization yaklaşımı bizim için daha kilit hâle geliyor. Çünkü açık konuşayım, çoğu yerde komple rewrite yapacak ekip lüksü yok; hatta bazen ekip var. Zaman yok, bazen de zaman var ama insan yok. Mevcut ekip gündelik işleri sürüklerken, yan tarafta Copilot ve Aspire ile parça parça ilerlemek daha gerçekçi dürüyor.
Maliyet tarafında da durum fena değil. Bir kurumsal müşteri için kaba bir hesap yapayım: 100 geliştiricilik bir ekipte GitHub Copilot Enterprise lisansı aylık yaklaşık 39 USD/kullanıcı ediyor. Yanı toplamda 3.900 USD/ay, kabaca 130-140 bin TL civarı (ben de ilk duyduğumda şaşırmıştım). Karşılığında ekibin ortalama %20-30 daha hızlı çıktı verdiğini varsayarsak (evet, bu oran biraz kulağa iddialı geliyor ama sahada bence yabana atılacak gibi değil), 100 geliştiricide yaklaşık 25 geliştirici eşdeğeri verim yakalanabiliyor. Geri dönüş süresi? Genelde 2-3 ayda toparlıyor. Türkiye özelinde bu hesap daha da ilginç, (yanlış duymadınız). Developer maliyeti dolar bazında düşse bile TL tarafında her gün başka bir yere gidiyor.
Bunu biraz açayım.
Pratik Hazırlık: Etkinlikten Önce Yapmanız Gerekenler
Etkinlikten bir şey kapmak istiyorsanız, izlemeden önce ufak bir hazırlık yapın. Yoksa 4 saat boyunca “şahane, bizim de olsa” deyip kapatırsınız; sonra da aynı yerde sayarsiniz. Evet, biraz sert öldü.
Adım 1: Mevcut Durumunuzu Çıkarın
Kendi deneyimimden konuşuyorum, Önce hangi uygulamaları modernize edeceğinizi netleştirin. Basit bir envanter yapın; — itiraz edebilirsiniz tabi — içinde uygulama adı,.NET versiyonu, kritiklik, aktif geliştirme durumu. Modernization önceliği olsun (mesela CRM Web gibi bir sistemde bunları tek satırda görmek bayağı iş görüyor), yoksa ortada herkesin fikri var ama veri yok, o da ayrı dert.
Durun, bir saniye.
Uygulama Adı |.NET Versiyonu | Kritiklik | Aktif Gelistirme | Modernization Oncelik
-------------|----------------|-----------|------------------|----------------------
CRM Web | 4.7.2 | Yüksek | Evet | P1
Raporlama | 4.6.1 | Orta | Hayir | P3
Stok Yönetimi| 4.8 | Yüksek | Az | P2
Burada amaç tabloyu guzellestirmek değil aslında. Amaç su: neyi elden gecireceginizi, hangisinin daha riskli olduğunu. Hangisine önce dokunmaniz gerektiğini hemen görmek. Hani bazen listeyi çıkarın diyorsun ya, işte o kısım bu kadar basit değil; eksik kalınca sonraki kararlar havada kalıyor.
Adım 2: Pilot Bir Uygulama Seçin
Ilk hedefiniz en hayatı uygulama olmasın. Tam tersi, orta seviye kritik ve orta seviye karmaşık bir uygulama seçin; böylece hem ekip rahat eder hem de ilk denemede duvara toslamazsiniz (açık konuşayim, kimse ilk gün production’da macera istemez) (ki bu çoğu kişinin gözünden kaçıyor). Tahmin eder mısınız? Sonra buradan iyi bir referans noktası çıkıyor.
İşte tam da bu noktada devreye giriyor.
Peki neden? Çünkü çok büyük başlarsanız moral bozuluyor, çok küçük başlarsanız da “tamam da biz ne öğrendik” sorusu geliyor. Yanı denge lazım. Bazen insan en zor işi seçmek istiyor ama bu hep akıllı hamle olmuyor.
Adım 3: Build 2026 On Izleme Oturumunu Izleyin
Doğrusu, Microsoft’un etkinlikten önce izlenmesini onerdiği Build 2026 oturumu var: “Using AI tools to teach old apps new tricks (BRK220)”. Bu oturum ana etkinliğin teorik temelini atıyor; 45 dakika sürüyor ve valla izlemeye değer oluyor (özellikle mevcut.NET uygulamalarını nasıl canlandirabileceginizi düşünüyorsanız). Hatta ben olsam bunu atlamam.
Bence, Neyse, çok dağıttım; konuya dönelim (ciddiyim). Bu oturumu izledikten sonra etkinlikte duyacaginiz terimler daha tanıdık geliyor,. Kulağa yabancı gelen şeyler biraz yerli yerine oturuyor. Bu kadar mi? Değil tabiî ama iyi bir başlangıç.
Eleştirel Bakış: Beklentilerimi Düşük Tutuyorum
Neyse, açık konuşayım — Microsoft etkinliklerinde bazen “demo’da çalışan, gerçekte çalışmayan” senaryolar görüyoruz. Mesela ajan tarafında bu risk var. Agent Framework henüz bazı yetenekleri için preview aşamasında; production-ready demek için bence biraz erken,. Kağıt üstünde güzel duran şeyin sahada aynı rahatlıkla akacağı garanti değil (yanlış duymadınız)
Beklediğim kadar olur mu? Göreceğiz. Ama şu kadarını söyleyebilirim: Konsept doğru, yön de doğru (ben de ilk duyduğumda şaşırmıştım). “Rewrite yerine incremental + AI assisted” yaklaşımı, önümüzdeki üç yılın hâkim paradigması olacak gibi dürüyor; hani her şeyi baştan yazmak yerine, elindeki sistemi yavaş yavaş AI ile beslemek daha mantıklı geliyor bana.
Bir de şu var — etkinlik İngilizce yayınlanacak ve UTC saatiyle akşam saatlerinde. Bizim için 19:00-23:00 arası. İzlemeye uygun bir saat, ama 4 saat boyunca odaklanmak zor iş; bir yerde insanın kafası dağılıyor, not almak istiyorsun ama ekran da akıyor. Eğer canlı kaçırırsanız endişelenmeyin, kayıt sonradan yayınlanıyor genelde.
Peki neden?
Sıkça Sorulan Sorular
.NET Day on Agentic Modernization’a katılmak ücretli mi?
Şöyle ki, Hayır, tamamen bedava. Microsoft Reactor üzerinden canlı yayınlanıyor zaten. Kayıt olmanız yeterli — aslında sadece bildirım alıp kaçırmamak için kayıt olmak mantıklı (ciddiyim)
Canlı izleyemezsem sonradan izleme şansım var mı?
Evet! Microsoft Reactor etkinlikleri genellikle 24-48 saat içinde YouTube’a çıkıyor. Ama bence mümkünse canlı izleyin — hani Q&A bölümünde soru sorabiliyorsunuz, o fırsat kaçıyor sonradan.
Agentic modernization ile klasik cloud migration arasındaki fark ne?
Geleneksel cloud migration, uygulamanızı yanı olduğu hâliyle buluta taşımak demek (lift-and-shift) (ki bu çoğu kişinin gözünden kaçıyor). Agentic modernization işe hem mimariyi modernize ediyor hem de uygulamanıza AI/ajan yetenekleri ekliyor. Açıkçası sadece taşımıyorsunuz, aynı zamanda uygulamayı bir adım öteye taşıyorsunuz.
Elimde.NET Framework 4.x var, direkt.NET 9’a atlayabilir mıyım?
Teknik olarak yapılabilir, ama tecrübeme göre oldukça riskli. Önerilen yol şu: önce.NET 6 ya da 8 LTS’e geçin, sistemi kararlı hâle getirin, sonra daha yeni sürümlere adım adım ilerleyin. Bu süreçte GitHub Copilot upgrade asistanı gerçekten ciddi iş yapıyor.
Microsoft Agent Framework production ortamında kullanılabilir mi?
Çekirdek özellikler stabil durumda. Ama mesela Hosted Agents ve CodeAct gibi yeni şeyler hâlâ preview aşamasında. Yanı düşük-orta kritiklikte senaryolarda rahatlıkla kullanılabilir; bence yüksek kritiklik gerektiren işler için biraz daha beklemek daha güvenli.
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bir bakıma, size bir şey söyleyeyim, .NET Day on Agentic Modernization Resmî Duyurusu (Microsoft.NET Blog)
.NET Aspire Resmî Dokümantasyonu (ciddiyim)
GitHub Copilot for Azure (MCP) Dokümantasyonu
Bunu yaşayan biri olarak söyleyeyim, Microsoft Agent Framework / Semantic Kernel GitHub Reposu
20+ yıl deneyimli Azure Solutions Architect. Microsoft sertifikalı bulut mimari ve DevOps danışmanı. Azure, yapay zekâ ve bulut teknolojileri üzerine Türkçe teknik içerikler üretiyor.
2 comments