Fabric IQ, Microsoft Copilot’a İş Bağlamını Taşıyor
Barcelona’da düzenlenen FabCon ve SQLCon 2026 kapsamında Microsoft, Fabric ve veritabanı portföyünde bir dizi yenilik duyurdu. Duyuruların ortak teması, Copilot ve ajanların güvenilir sonuç üretebilmesi için modelden önce yönetilen veri ve iş bağlamı gerekmesi. Açıklanan başlıklar Fabric IQ’nun Microsoft Copilot’a entegrasyonundan Power BI Desktop’taki agentic uygulama oluşturmaya, Fabric Apps’ten OneLake ekosistemindeki genişlemeye uzanıyor.
Etkinliğin ölçeği ve portföyün mevcut durumu
Microsoft’un aktardığına göre Barcelona’daki etkinlikte yaklaşık 5.000 veri profesyoneli bir araya geliyor, programda 130’dan fazla oturum, 10’un üzerinde eğitim (tutorial), topluluk buluşmaları ve yuvarlak masa oturumları var.
Ürün tarafında paylaşılan rakamlar şunlar:
- Microsoft Fabric dünya genelinde 40.000’den fazla müşteriye hizmet veriyor.
- Microsoft SQL Server, Fortune 500 şirketlerinin %90’ından fazlasında kurumsal iş yüklerinin altyapısını oluşturuyor.
- Power BI‘ın her ülke ve sektörden 425.000’den fazla müşterisi bulunuyor.
Microsoft; Levi Strauss, H&M ve Thomson Reuters gibi müşterileri veri varlıklarını birleştirme, yapay zekayı kendi iş bağlamlarına dayandırma ve yönetişimi koruyarak ölçeklenme örnekleri olarak gösteriyor.
Fabric IQ ile Microsoft Copilot arasındaki bağ
Microsoft’un “Frontier Transformation” olarak adlandırdığı yaklaşımın merkezinde Fabric IQ var. Fabric IQ, OneLake’teki birleşik veriyi, Power BI semantik modellerinden gelen güvenilir metrikleri, ontolojiler ile Real-Time Intelligence’tan gelen operasyonel bağlamı bir araya getiren paylaşımlı bir zeka katmanı olarak tanımlanıyor. Hedeflenen şey, hem insanların hem de ajanların işletme hakkında ortak bir anlayışa sahip olması.
Fabric IQ’daki iş bağlamı artık Microsoft Copilot’a taşınıyor. Microsoft Copilot müşterileri, ek AI token maliyeti olmadan Fabric kaynaklı içgörülere Copilot deneyimi içinden erişebiliyor. Fabric IQ’nun Copilot Chat ve Cowork entegrasyonu genel kullanıma açıldı; geçen hafta tanıtılan yeni Copilot’taki Code deneyimine entegrasyonun ise Frontier programı üzerinden kısa süre içinde geleceği belirtiliyor.
Power BI kullanan kurumlar için bu temel zaten mevcut. Güvenilir Power BI semantik modelleri ve raporlarında tanımlanmış iş kuralları, temel metrikler ve kurumsal bilgi, doğrudan Microsoft Copilot içindeki kararları ve aksiyonları besleyebiliyor. Yani kullanıcı Copilot’a iş sorusu sorduğunda yanıt, kurumun halihazırda güvendiği semantik veri katmanına dayanıyor.
Power BI Desktop’ta agentic uygulama oluşturma
Power BI tarafındaki yenilik, klasik “modelle – raporla – yayınla” döngüsünün ötesine geçiyor. Power BI Desktop‘a gelen agentic uygulama oluşturma deneyiminde kullanıcı, güvenilir bir semantik modelden yola çıkarak ihtiyaç duyduğu uygulamayı doğal dille tarif ediyor, üretilen sonucu gerçek zamanlı olarak önizleyip düzenliyor, ardından Microsoft Fabric’e yayımlıyor. Boş bir sayfadan başlama zorunluluğu ortadan kalkıyor.
Copilot in Power BI veriyi analiz etmeye ve rapor üretmeye yardımcı oluyordu; bu yeni deneyim ise amaca özel veri uygulamaları üretmeyi hedefliyor. Bu uygulamalar girdi alabiliyor, veriyi geri yazabiliyor (write-back), paylaşılan durumu koruyabiliyor ve operasyonel iş akışlarını destekleyebiliyor.
Deneyim, arka planda yeni Fabric Apps yeteneklerini kullanıyor, her uygulamaya Fabric içinde bir SQL veritabanı, kimlik doğrulama ve güvenlik sağlanıyor. Uygulama büyüdükçe işlevselliği genişletilebiliyor, sıfırdan yeniden yazmaya gerek kalmadan geliştirici ile BT ekiplerine devredilebiliyor.
Lisans kapsamı
Bu yetenek yalnızca Fabric kapasite müşterileriyle sınırlı değil. Power BI’daki uygulamalar önümüzdeki haftalarda önizleme olarak Power BI Pro, Power BI Premium Per User ve Microsoft Fabric kapasite müşterilerine sunulacak. Pro ve Premium Per User müşterileri ek ücret ödemeden Fabric Apps ve Fabric Database yeteneklerine (uygulama başına 1 GB’a kadar) kurumsal düzeyde güvenlik ve barındırma ölçeğiyle birlikte erişebilecek. Fabric müşterileri ise bu uygulamaları diğer Fabric iş yükleriyle genişletebiliyor.
Fabric Apps ve Rayfin: Prototipten üretime
Microsoft’un aktardığına göre Haziran 2026’daki ilk sürümünden bu yana binlerce geliştirici Fabric Apps ile yapay zeka destekli iş uygulamaları, operasyonel iş akışları ve yönetilen veri üzerinde özel deneyimler geliştirdi. Açık kaynaklı Rayfin SDK ve CLI sayesinde geliştiriciler ve kod ajanları, uygulama arka uçlarını oluşturup Fabric Apps olarak dağıtabiliyor.
Son güncellemelerle gelenler:
- Uygulamaları Fabric warehouse, SQL veritabanı, lakehouse ve Power BI semantik modellerine veriyi çoğaltmadan bağlama; mevcut izinler ve iş mantığı korunuyor.
- Yeni TypeScript arka uç fonksiyonları.
- Secret Store ve PostgreSQL desteği.
- Varsayılan olarak özel (private-by-default) erişim.
- Yerleşik kullanım ve performans metrikleri.
OneLake tarafında açık veri ağı
Microsoft OneLake, mirroring ve shortcut’lar üzerinden bulutlar, uygulamalar ve platformlar arasında veriyi bağlayan açık bir temel sunuyor. Bu temele yeni eklenen parça IQ sharing. Önizleme aşamasındaki yetenek, yönetilen veriyi ve iş bağlamını ekipler, müşteriler, iş ortakları ve ekosistemler arasında güvenli biçimde paylaşmayı hedefliyor.
İlk sürümde IQ sharing, yönetilen tablolar ve dosyaların yanı sıra Markdown biçimindeki ajan talimatlarını ve RDF ontolojilerini destekliyor. Fabric IQ ontolojileri ile Power BI semantik modelleri için yerel destek yol haritasında.
EY, S&P Global, TomTom, Financial Fabric ve xMentium halihazırda IQ sharing entegrasyonları geliştiriyor. TomTom örneğin coğrafi ve ulaşım verisine dayalı zekasını Fabric’e taşıyor, ilgili veri ürünleri de OneLake kataloğu üzerinden keşfedilebiliyor.
Genişleyen bağlantı ekosistemi
- Salesforce Data Cloud 360 ile çift yönlü entegrasyon önizlemede. Salesforce verisi taşınmadan veya çoğaltılmadan birleşik veri varlığının parçası oluyor; Fabric data agent’lar için iş bağlamı olarak da kullanılabiliyor.
- Google BigQuery mirroring genel kullanıma açıldı.
- Microsoft Dynamics 365 Business Central ile entegrasyon derinleştirildi.
- Atlan, dbt ve ClickHouse ile ekosistem genişliyor; bu sayede OneLake verisine güvenilir iş bağlamı eklemek, tanıdık geliştirici akışlarıyla dönüştürmek ve harici analitik motorlardan çalışmak kolaylaşıyor.
Veri mühendisliği ajanı ve Real-Time Intelligence
Fabric’e gelen data engineering agent, Microsoft’un bu yıl gerçekleştirdiği Osmos satın almasından gelen teknoloji üzerine kurulu ve önizleme aşamasında. Ajan; veri platformu göçleri, lakehouse modernizasyonu, performans optimizasyonu, karmaşık ETL ve veri hazırlama gibi uzun soluklu işleri yönetilen ve otonom biçimde yürütmeyi hedefliyor.
Mühendis istenen sonucu tanımlıyor ve sınırları (guardrail) belirliyor, ajan bu sınırlar içinde planlıyor, yürütüyor, sonuçları doğruluyor, yaklaşımını iyileştiriyor. Görevler çalışma alanı izinlerini devralıyor; böylece yetkili ekip üyeleri ilerlemeyi izleyebiliyor, bağlam ekleyebiliyor ve aynı görev üzerinde birlikte çalışabiliyor. Yetenek yalnızca Fabric ile sınırlı da değil, GitHub Copilot, Microsoft Visual Studio Code, Codex ve Claude Code gibi geliştirme araçlarına uzanıyor.
Real-Time Intelligence tarafında yeni Copilot yetenekleri geliyor. Kullanıcılar anlamak istediklerini tarif ederek Real-Time Dashboard oluşturabiliyor; Copilot eventhouse yönetimi ve tablo oluşturma, ilke yapılandırma, şema yönetimi, küme durumu inceleme gibi yönetimsel işlerde destek veriyor. Yeni şema önerileri ve optimizasyon yetenekleri performansı artırmayı ve maliyeti düşürmeyi amaçlıyor, operations agent ise yapay zeka destekli kök neden analizi ve uygulanabilir önerilerle sorun gidermeyi hızlandırıyor.
Ontoloji oluşturma ve açık semantik standart
Fabric IQ, yönetilen iş bağlamını Microsoft Copilot, Microsoft Foundry, GitHub Copilot ve özel uygulamalara taşıyan paylaşımlı zeka katmanı olarak konumlanıyor. Bu katmanı tanımlamayı kolaylaştırmak için yeni bir agentic deneyim tanıtıldı; semantik modellerden, OneLake verisinden ve diğer bağlam belgelerinden ontoloji üretmek artık daha az emek gerektiriyor.
Kurallar doğal dille tanımlanabiliyor, ontoloji varlıkları, özellikleri ve ilişkileriyle eşleştirilerek insanların ve ajanların iş süreçlerinde tutarlı biçimde kullandığı ortak bağlamın parçası haline getirilebiliyor. Power BI ölçüleri (measure) de ontolojiye taşınabiliyor, böylece mevcut metrikler yeniden kullanılabiliyor.
Microsoft ayrıca Apache Ossie (incubating) projesine bağlılığını yineliyor. Analitik, AI ve BI platformları arasında semantik meta veri alışverişi için satıcıdan bağımsız bir standart oluşturmayı hedefleyen bu topluluk girişiminde Snowflake ve sektörün geneliyle birlikte çalışılıyor.
Fabric’te ajanların oluşturulması ve yönetimi
Ajan tarafındaki güncellemeler şöyle:
- Fabric data agent‘lar ile Fabric IQ ontolojileri arasındaki entegrasyon derinleştirildi; yanıtlar iş kavramlarına ve ilişkilere dayandığı için daha doğru ve açıklanabilir oluyor.
- Build agent with AI modu artık semantik modelleri, dokümantasyonu, sözlükleri ve veri sözlüklerini kullanarak daha az manuel yapılandırmayla zengin data agent deneyimleri üretebiliyor.
- Operations agent‘lara önceden onaylanmış aksiyonlar önizleme olarak ekleniyor, kök neden analizi ise genel kullanıma geçiyor. İnsan denetimi korunurken tekrarlanabilir müdahaleler otomatikleştirilebiliyor.
Microsoft, kuruluşlar tek bir veri platformuna daha fazla iş yükü taşıdıkça operasyonel olgunluğun analitik yeteneklerle aynı ölçüde önem kazandığını vurguluyor. Fabric için uçtan uca gözlemlenebilirlik ve veritabanı hub’ı gibi başlıklar da duyurular arasında. Bu bölümlerin ayrıntıları için orijinal duyuru metnine başvurmanızı öneririm.
Kaynaklar ve İleri Okuma
- FabCon and SQLCon 2026 in Barcelona: Building the data foundation for Microsoft Copilot and agents — Arun Ulag, Azure Blog
- Microsoft Fabric ürün sayfası
- Fabric IQ genel bakış (Microsoft Learn)
- Microsoft OneLake
- Microsoft Power BI
- Power BI Desktop
- Microsoft SQL Server
- Yeni Microsoft Copilot: Home, Code ve Autopilot
- From prompt to production: What’s new in Fabric Apps
- Power BI’s next chapter: The evolution of business intelligence
- Bringing governed analytics into the flow of work
- Microsoft Fabric ve SQLCon 2026: Tek Platformda Tüm Veri
20+ yıl deneyimli Azure Solutions Architect. Microsoft sertifikalı bulut mimari ve DevOps danışmanı. Azure, yapay zekâ ve bulut teknolojileri üzerine Türkçe teknik içerikler üretiyor.
Yorum gönder