Bir haber düştü, Logic Apps tarafında uzun süredir beklenen bir şey nihayet resmileşti: Azure Cosmos DB’nın built-in connector’ı, Logic Apps Standard için genel kullanıma açıldı. Preview’da bir süredir vardı zaten ama GA damgası vurulunca iş değişiyor — üretime çıkarabilirsin, SLA konuşabilirsin, mimarı kararını buna göre çakabilirsin.
Şimdi bakın, ilk duyduğumda “e connector zaten vardı, ne değişti?” diye düşünenlerden olabilirsiniz. Ben de öyle düşündüm başta. Ama işin aslı şu ki, buradaki mesele “yeni bir connector” değil — connector’ın nerede çalıştığı meselesi. Ve bu, göründüğünden çok daha büyük bir fark yaratıyor.
Managed vs Built-in: Aradaki Fark Neden Bu Kadar Önemli?
Bir şey dikkatimi çekti: Logic Apps dünyasında iki tür connector var. Managed connector’lar, Microsoft’un multi-tenant altyapısında çalışıyor. Yani sizin workflow’unuz Cosmos DB’ye bir istek yapacağı zaman, önce dışarıya bir çağrı gidiyor, oradan da Cosmos DB’ye uzanıyor; arada network hop var, throttling var, paylaşılan kaynaklar var. Kısacası yol biraz dolanıyor.
Dürüst olmak gerekirse, Built-in connector işe farklı. Doğrudan Logic Apps runtime’ının içinde, in-process çalışıyor. Yani sizin workflow motorunuzla connector aynı süreçte oturuyor. Aradaki köprü kalkıyor — Basit gibi duruyor ama etkisi fena değil.
Bunun pratik yansımalarını sahada çokça görüyoruz. Bir örnek vereyim: sipariş akışında Cosmos DB’ye 3 farklı yazma işlemi yapan bir workflow düşünün; managed connector ile her adımda 80-150ms arası ek gecikme görmek gayet normaldi, built-in tarafta işe bu yük neredeyse uçup gidiyor ve toplamda 300-400ms civarı kazanım çıkabiliyor. Peki bunu neden söylüyorum? Ufak gibi duruyor ama kullanıcı tarafında hissediliyor.
Peki hangi durumda hangisini seçmeli?
Size bir şey söyleyeyim, Kararı net bir tabloya döktüğümüzde iş biraz berraklaşıyor, ama tabiî her senaryoda aynı cevap çıkmıyor; latency düşük olsun diyorsanız built-in tarafı çekici geliyor, maliyet. Peki bunu neden söylüyorum? Plan uyumu da devreye girince seçenekler iyice ayrışıyor (özellikle production’da), yani tabloyu ezberlemek yerine kullanım şekline bakmak daha mantıklı oluyor.
Kısa bir not düşeyim buraya.
| Kriter | Managed Connector | Built-in Connector |
|---|---|---|
| Latency | Yüksek (network hop var) | Düşük (in-process) |
| Throughput | Shared quota’ya tabi | Plan’ınıza göre ölçekleniyor |
| Change feed | Yok | Var — native trigger |
| Bulk operations | Yok / kısıtlı | Var |
| Entra ID auth | Kısmen | Tam destek |
| Fiyat | Ayrı faturalanır | Logic Apps compute’a dahil |
| Consumption planla uyum | Uyumlu | Sadece Standard |
Yani Consumption plan’da kalmak zorundaysanız built-in’i unutun. Ama Standard’daysanız bu artık default tercih olmaya aday. Bence yanı.
Change Feed Trigger: Aslında Asıl Yıldız Bu
Bazı özellikler vardır, ilk bakışta yan detay gibi görünür; sonra bir anda oyunun ortasına oturur. İşte change feed trigger tam öyle bir şey. “When an item is created or modified” tetikleyicisi Cosmos DB’nın dahili change feed mekanizmasını kullanarak workflow’u ayağa kaldırıyor; yani container’a doküman düştüğü anda ya da güncellendiği anda akışınız kıpırdamaya başlıyor.
Daha önce bunu yapmak için ne gerekiyordu? Ya Azure Function yazacaktınız change feed processor ile, ya da Event Grid’i araya sokacaktınız. İkisi de ayrı altyapı demek, ayrı bakım demek, ayrı fatura demek; şimdi işe doğrudan Logic Apps içinden — kod yazmadan, evet yanlış duymadınız — event-driven mimarı kurabiliyorsunuz.
true yapmayı unutursanız connector kendisi oluşturmuyor ve trigger da sessizce bekliyor; hata fırlatıp bağırmıyor bile. GA sonrası ilk kurcalayanların en çok takıldığı yer burası oldu.Nerelerde işe yarar?
- Sipariş güncellendiğinde CRM’e senkron yapılması gerekiyorsa burada baya iş görüyor.
- Yeni müşteri profili oluştuğunda AI pipeline’ına besleme vermek için uygun duruyor.
- Kritik alan güncellemelerinde audit log’a düşmek için fena değil. (bence en önemlisi)
- Cross-region veri replikasyonu yaparken kendi mantığınızla akışı kurabilirsiniz.
Event Grid ile karşılaştırınca ciddi bir fark var: change feed pull-based bir mekanizma olduğu için workflow’unuz kısa süre kapalı kalsa bile kaldığı yerden devam ediyor ve event kaybı yaşamıyorsunuz. Kritik event-driven mimarilerde bu, reliability tarafında önemli bir nokta oluyor.
Şimdi Türkiye’deki duruma gelelim. Son 2-3 yıldır Azure Cosmos DB kullanımı gözle görülür şekilde arttı; ama e-ticaret, fintech ve telko taraflarında entegrasyon işi hâlâ çoğunlukla SQL Server ya da custom Function kodu üzerinden yürüyor ve ekiplerin operasyonel yükü şişiyor. Bu yüzden built-in connector özellikle düşük-kod ekiplerine ciddi bir kapı açıyor diyebilirim; IT tarafındaki business analyst kadrosu integration developer beklemeden Cosmos DB’yi mimariye bağlayabiliyor. Bu bana göre orta ölçekli Türk şirketlerinde yıllardır hissedilen boşluklardan biriydi: developer kaynağı sınırlı ama entegrasyon ihtiyacı bitmiyor. Logic Apps Standard + built-in connector ikilisi tam bu yere oturabilir.
Maliyet tarafına gelince açık konuşayım: Logic Apps Standard planı, Consumption’a göre daha pahalıya kaçabiliyor. Küçük bir startup’sanız ve trafiğiniz düşükse Azure Function ile ilerlemek daha ekonomik olabilir. Enterprise’daysanız ve zaten Standard plan kullanıyorsanız, built-in connector’a geçmek epey anlamlı.
Kimlik doğrulama tarafı
GA ile birlikte managed identity ile kimlik doğrulama konusu da oturdu. Eskiden connector’da genelde master key veya connection string ile bağlanıyordunuz; key sızarsa baş ağrısı büyüyordu, rotation derdi de cabasıydı. Managed identity işte tam da bu noktada devreye giriyor: connector’a gerekli RBAC rolünü veriyorsunuz ve iş kapanıyor. Key yok, secret yok, Key Vault entegrasyonu koşturmacası yok.
Eksik kalan noktalar
Ama her şey dört dörtlük değil; birkaç ufak nokta hâlâ biraz cilalanmaya muhtaç:
- Cross-partition sorgu maliyetini workflow tarafında görmek zor; RU tüketimi log’a doğrudan düşmüyor. (bence en önemlisi)
- MongoDB API tarafı hâlâ built-in connector kapsamında değil; sadece NoSQL API var. Mongo kullanıyorsanız managed tarafta kalmaya devam.
- Continuation token yönetimi büyük sorgu sonuçlarında biraz elle müdahale istiyor.
- Diagnostic tarafı biraz cılız; Application Insights entegrasyonu var ama connector-spesifik metrikler zayıf kalıyor.
Bir de şunu söyleyeyim: change feed trigger’ın latest version mode‘da çalıştığını unutmayın. Yani bir doküman 5 kez güncellenirse size son hali gelir, ara güncellemeleri kaçırırsınız. Full fidelity change feed hâlâ preview aşamasında ve bu connector’da yok; audit senaryolarında bu gerçekten sınır koyuyor.
Ne zaman kullanmalı?
- Cosmos DB’ye yoğun okuma/yazma yapan integration akışlarınız varsa burada iyi oturuyor.
- Change feed tabanlı event-driven mimari kurmak istiyorsanız burası tam yeri olabilir.
- Yüksek hacimli işleri bulk operasyonlarla işliyorsanız işinizi baya kolaylaştırabilir.
Trafik düşükse ve işi zaten bir Function ile hallediyorsanız, o yol çok daha ucuz olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Change feed trigger latency’si ne kadar?
Genelde 1-5 saniye arası. Cosmos DB change feed pull-based çalıştığı için connector, belirli aralıklarla lease container’ı kontrol edip yeni değişiklikleri çekiyor. Yani gerçek anlamda “sub-second” event delivery beklemeyin. Ama şunu da söyleyeyim — Event Grid ile karşılaştırdığınızda event kaybı riski çok daha az, bence bu önemli bir artı.
Managed identity ile bağlanırken hangi role’ü vermeliyim?
Data plane tarafında genellikle “Cosmos DB Built-in Data Contributor” rolü yeterli oluyor. Sadece okuma yapacaksanız “Cosmos DB Built-in Data Reader” da kullanabilirsiniz. Bir de şunu dikkat edin: control plane rolleriyle (mesela Contributor) data plane erişimini karıştırmayın — Cosmos DB’de bu iki tarafın rolleri ayrı ayrı yönetiliyor.
MongoDB API için ne zaman geliyor?
Açıkçası şu an Microsoft’tan resmî bir tarih yok. NoSQL API önceliklendirildi. MongoDB API kullanıyorsanız managed connector’la devam etmeniz ya da custom bir çözüm (mesela Function) üretmeniz gerekiyor. Community feedback’e bakılırsa yol haritasında var gibi görünüyor, ama garanti yok.
Lease container ayrı bir maliyet yaratıyor mu?
Evet, lease container da RU/s tüketiyor. Ama tipik olarak çok düşük — hani 400 RU/s manual throughput genelde yeterli oluyor. Serverless veya autoscale kullanıyorsanız bu daha da az. Tecrübeme göre bu container’ı monitored container’la aynı database’de tutmak mantıklı, operasyonel karmaşayı ciddi ölçüde azaltıyor.
Kaynaklar ve İleri Okuma
Announcing General Availability of the Azure Cosmos DB Built-in Connector for Logic Apps Standard
Azure Logic Apps Built-in Connectors — Resmî Dokümantasyon
Bunu yaşayan biri olarak söyleyeyim, Cosmos DB Change Feed Design Patterns
Cosmos DB Data Plane RBAC Kurulumu
Bu içerik işinize yaradı mı?
Benzer içerikleri kaçırmamak için YouTube ve GitHub hesaplarımı takip edin.





Managed connector ile yaşadığımız latency sorunları gerçekten can sıkıcıydı, in-process çalışması büyük fark yaratır. Cosmos DB yoğun kullanan workflow’larımda bunu denemem lazım. Bu arada şu yazınız da aklımda kaldı: .NET 8 ve .NET 9 İçin Son Tarih: 10 Kasım 2026 — https://www.askinkilic.com.tr/net-8-ve-net-9-icin-son-tarih-10-kasim-2026/
Managed connector’dan in-process’e geçiş gerçekten fark yaratıyor mu diye merak ediyordum, latency konusunda somut rakamlar görseydik daha iyi olurdu. Bizim projede şu an managed kullanıyoruz, bir geçiş denemesi yapmak lazım.
Managed connector’la yaşadığımız gecikme sorunları epey canımızı sıkmıştı, in-process çalışması gerçekten fark yaratır. Peki trigger tarafında ne kadar sıklıkla polling yapıyor, bunu özelleştirmek mümkün mü?
Managed connector’dan geçiş yapmayı düşünüyordum zaten, in-process çalışması gecikme açısından ciddi fark yaratır. Acaba mevcut Logic App’leri migrate etmek ne kadar sancılı oluyor?