.NET MAUI Preview 6: CoreCLR Tek Çalışma Zamanı Oldu
Microsoft,.NET MAUI’nin CoreCLR’a geçişinde önemli bir eşiği daha geride bıraktı..NET 11 Preview 6 ile birlikte Android, iOS ve Mac Catalyst tarafında Mono artık devrede değil; mobil uygulamalar tek çalışma zamanı olarak CoreCLR üzerinde çalışıyor. David Ortinau’nun.NET Blog’da paylaştığı güncelleme, hem mevcut durumu hem de topluluktan beklenen geri bildirimin çerçevesini net biçimde ortaya koyuyor.
Preview 6 ile Gelen Değişim
Birkaç ay önce duyurulan geçiş planında CoreCLR,.NET 11’de MAUI mobil uygulamaları için varsayılan çalışma zamanı olarak konumlandırılmıştı. Preview 4 bu geçişin başlangıcıydı; Preview 6 ise aynı yolun bir sonraki mihenk taşı. Ortinau’ya göre çalışma zamanı tarafındaki iş Android, iOS ve Mac Catalyst platformlarında işlevsel olarak tamamlanmış durumda. Yani uygulamanız artık ASP.NET Core servislerinin, bulut iş yüklerinin ve masaüstü.NET uygulamalarının çalıştığı runtime üzerinde derlenip çalışıyor.
Microsoft, hem birinci taraf.NET MAUI uygulamaları hem de dış geliştiricilerden gelen geri bildirimlerle ilerlemeyi doğruladığını ve.NET 11 GA hedefine yönelik takvimin hızlandırıldığını belirtiyor.
Performans Beklentileri
Ortinau, performans konusunda açık konuşacağını daha ilk yazıda söylemişti..NET 11 için paylaşılan çerçeve şu şekilde:
- iOS ve Mac Catalyst: Genel olarak Mono’dan daha hızlı.
- Android: Başlangıç süresi ve uygulama boyutu açısından Mono’ya kıyasla yüzde 10 içinde.
Bu ifadeler kesin ölçüm garantisi değil, ekibin gözlemlediği genel eğilim. Her uygulamanın kendi profilini çıkarması bekleniyor.
Hata Ayıklama, Hot Reload ve Tanılama
Preview 4’ten bu yana hata ayıklama ve Hot Reload tarafında önemli mesafe kat edildiği belirtiliyor. Debugging hem Visual Studio hem de Visual Studio Code üzerinde çalışıyor; Hot Reload ise IDE’lerin yanı sıra dotnet watch ile de çalışıyor. Bununla birlikte XAML Hot Reload ve bazı iOS yolları dahil birkaç senaryonun hâlâ devam ettiği, dolayısıyla pürüzlü noktalarla karşılaşılabileceği not düşülmüş.
Cihaz üzerinde tam.NET tanılama desteği de artık MAUI tarafında geçerli. Sunucu ve masaüstünde kullanılan dotnet-trace ve dotnet-counters araçları, mobil uygulamalarınıza karşı da çalışıyor. Ayrıca Android için NativeAOT temelleri de yerleşiyor; NativeAOT derlemelerinde Android interop için varsayılan olarak etkin, trim edilebilir bir tip haritası mevcut.
Mono Sahneden Çekiliyor
.NET 11 Preview 6 itibarıyla CoreCLR, MAUI mobil uygulamaları için tek çalışma zamanı. Android, iOS veya Mac Catalyst için ayrı bir Mono yolu artık sunulmuyor. net11.0-android, net11.0-ios ya da net11.0-maccatalyst hedefiyle derleme yapıldığında CoreCLR devreye giriyor. Mono’yu seçmek için kullanılan önceki derleme özelliği de kaldırılmış.
Not: Blazor WebAssembly bu değişiklikten etkilenmiyor. WebAssembly, Mono kullanmaya devam ediyor ve.NET 11’de bu durum değişmiyor.
Ortinau, Mono’nun on beş yılı aşkın süre boyunca.NET’i mobil dünyaya taşıyan ve tüm bu ilerlemeyi mümkün kılan altyapı olduğunu, DNA’sının aynı ekiplerin geliştirdiği CoreCLR mobil desteğinde yaşamaya devam ettiğini vurguluyor. Bu geçişin Mono hikâyesinin sonu değil, bir sonraki bölüm olarak konumlandırıldığı belirtiliyor.
Uygulamanızı Bugün Test Edin
Microsoft’un çağrısı net: Preview 6 ile uygulamanızı derleyin ve çalıştırın. GA öncesindeki önceliklendirmenin geri bildirimlerle şekillendiği vurgulanıyor.
Kurulum için.NET 11 Preview 6 SDK’sı ve MAUI iş yükü gerekiyor:
dotnet workload install mauiArdından önerilen doğrulama adımları şu şekilde:
net11.0-android,net11.0-iosveyanet11.0-maccatalysthedefiyle Release modunda derleyip yayınlayın.- Gerçek cihazlarda soğuk ve sıcak başlangıç sürelerini ölçün,.NET 10 temel değerlerinizle karşılaştırın.
- Paket boyutunu karşılaştırın: Android’de APK veya AAB, iOS’ta IPA.
- Navigasyon, veri yükleme ve platform entegrasyonları dahil tüm uygulama akışını çalıştırın.
- Normal geliştirme döngünüzde Hot Reload’u kontrol edin.
- Özellikle reflection veya dinamik kod üretimi kullanan üçüncü parti kütüphaneleri doğrulayın.
Ortinau’nun altını çizdiği bir uyarı da var: Ne evrensel bir iyileşme ne de evrensel bir gerileme varsayın. Kendi uygulamanızı ölçün ve gördüğünüzü ekibe iletin.
Geri Bildirim Kanalları
Microsoft, hem başarı hikâyelerini hem de endişeleri duymak istediğini belirtiyor. İki yol öneriliyor:
- Kısa bir anket doldurmak.
- Uygulama tipi, paket boyutu, başlangıç süreleri ve mümkünse bir tekrar üretim adımı ile issue açmak. Android için
dotnet/android, iOS ve Mac Catalyst içindotnet/maciosdepoları kullanılıyor. CoreCLR etiketi altında bilinen sorunlara da göz atılabiliyor.
Açılan her issue, paylaşılan her ölçüm ve “harika çalışıyor” bildirimi GA sürümünü şekillendireceği için ekibin bu aşamada geniş katılım beklediği anlaşılıyor.
Kaynaklar ve İleri Okuma
- CoreCLR Progress and the Mono Timeline for.NET MAUI — David Ortinau,.NET Blog
- .NET MAUI moves to CoreCLR in.NET 11
- Microsoft geri bildirim anketi
- dotnet/android için yeni issue
- dotnet/macios için yeni issue
- dotnet/android CoreCLR etiketi
- dotnet/macios CoreCLR etiketi
- .NET MAUI Artık CoreCLR’da: Mono’nun 24 Yıllık Yolculuğu
20+ yıl deneyimli Azure Solutions Architect. Microsoft sertifikalı bulut mimari ve DevOps danışmanı. Azure, yapay zekâ ve bulut teknolojileri üzerine Türkçe teknik içerikler üretiyor.
3 comments