Microsoft SQL 2026 Yol Haritası: Sahadan Süzülmüş Notlar
2026’nın yarısını devirdik. Açık konuşayım: Microsoft SQL tarafında son aylarda olan biten şey, uzun zamandır görmediğim kadar hareketli (bu konuda ikircikliyim). Mart’taki SQLCon/FabCon’dan beri SQL Server, Azure SQL ve Fabric içindeki SQL veritabanı üçlüsüne baya yük bindi. Build 2026 de tam bu işin ortasına düştü. Ben de kendi notlarımı, sahada gördüklerimle karıştırıp bir yere toplamaya karar verdim.
Yazıyı klasik “şu geldi, bu geldi” çizgisinde tutmak istemedim. Daha çok danışmanlık verdiğim kurumsal ekiplerde en çok konuşulan başlıklardan yürümek daha doğru geldi. Çünkü bazı özellikler kağıt üstünde iyi dürüyor, (buna dikkat edin). Sahaya inince bambaşka bir hikâye çıkıyor — işte önü ayırmaya çalıştım.
Durun, bir saniye.
“Veritabanı, artık sadece veri saklayan bir kutu değil. Ajanların, embedding’lerin, event stream’lerin buluştuğu bir platform hâline geliyor. Bu dönüşümü kaçırmak istemezsiniz.”
Azure SQL ve Fabric SQL Ortak Cephesi: En Çok Konuşulanlar
Eh, Bak şimdi, bu tarafta benim gözümde en büyük haber T-SQL’e gelen Regex desteği. Hem de LOB tipler için — yanı varchar(max) ve nvarchar(max) için 2 MB’a kadar. Bunu ilk duyduğumda hafif gülümsedim açıkçası; çünkü yıllardır regex işi için CLR fonksiyonlarına ya da uygulama katmanına yükleniyorduk. Şimdi doğrudan T-SQL içinde çalışıyor. SQL Server 2025 CU5 ile de aynı özellik gelmiş durumda, yanı hibrit senaryolarda davranış daha tutarlı oluyor.
Sahadan küçük bir örnek vereyim. Elinizde log tablosu var, içinde JSON alanları var, arada serbest metin de dönüyor. Eskiden o tabloda kalıp arayacaksanız ya veriyi dışarı çekiyordunuz ya da SQL Server’a CLR yükleyip güvenlik ekibiyle uğraşıyordunuz (hani o meşhur toplantılar var ya). Artık tek satır REGEXP_LIKE ile iş bitiyor. Küçük gibi duran ama yıllardır beklenen bir şey bu.
Peki neden?
Evet.
AI_GENERATE_EMBEDDINGS: Vektör Devri Motora Girdi
AI_GENERATE_EMBEDDINGS fonksiyonu ve External Model nesnesi artık genel kullanımda. Yanı veritabanının içinden, T-SQL üzerinden Azure OpenAI’ye embedding isteği atıp sonucu vektör olarak yazabiliyorsunuz. Bunu Cosmos DB tarafındaki hareketle yan yana koyuyorum — Spring AI 2.0 GA: Cosmos DB ile Java Tarafında Vektör Devri yazımda anlattığım gibi, artık her veri deposu vektörü kendi içine çekmeye başladı. İlginç zamanlar.
Doğrusu, Ama burada küçük bir frene basmak lazım: Bu fonksiyonu üretimde her satır için çağırmayın. Fatura insanın canını yakar, öyle söyleyeyim. Ben genelde batch job ile değişen kayıtları yakalayıp toplu embedding almayı öneriyorum; Change Event Streaming ile birleşince zaten akış kendiliğinden oturuyor.
Change Event Streaming: CDC’nın Modern Kuzeni
Change Event Streaming şu an Hyperscale ve SQL Managed Instance için preview’da. Fabric SQL için de yolda görünüyor. İlk bakışta “CDC yetmiyor mu kardeşim?” dedim ben de. Sonra biraz kurcalayınca fark ortaya çıktı: CES daha modern bir akış modeli sunuyor ve event-driven mimarilere doğrudan bağlanıyor. Event Hubs’a da akıtabiliyorsunuz, Fabric Eventstream’e de.
Garip gelecek ama, Kurumsal müşterilerde şunu görüyorum: Türkiye’de bu teknolojinin oturması biraz ağır ilerleyebilir (en azından benim deneyimim böyle). Çünkü ekiplerin çoğu CDC’yi ancak yeni yeni sindirdi; üstüne yeni bir yaklaşım öğrenmek bazen angarya gibi geliyor. Benim fikrim şu: Eğer — ki bu tartışılır — zaten CDC kullanıyorsanız sırf alışkanlıktan bırakmayın,. Sıfırdan event-driven mimarı kuruyorsanız CES ile başlamak daha mantıklı olabilir.
Azure SQL Database Tarafındaki Yenilikler
Peki neden bu bölüm biraz daha kritik? Çünkü burada günlük operasyonu etkileyen şeyler var. Benim en çok hoşuma giden yenilik versionless keys for TDE (ciddiyim). GA öldü. Yıllardır Key Vault key rotation tarafında versiyon uyumu derdi vardı — hatırlarsınız, yeni versiyona geçerken manuel adım gerekiyordu ve bazen unutuluyordu da… Şimdi versiyonsuz key ile TDE otomatik olarak en güncel sürüme kayıyor. Bu konuyla ilgili Data API Builder 2.0: REST Yolunu İş Yapına Göre Kurmak yazımıza da göz atmanızı tavsiye ederim.
Evet, doğru duydunuz.
Bir de AES key desteği TDE için preview’a düşmüş durumda. RSA’nın yanına AES seçeneği geliyor yanı. Performans testlerinde küçük ama hissedilir bir kazanç var; çok uçuk değil ama idare eder seviyede güzel dürüyor. Compliance tarafında bazı sektörlerin AES’i tercih etmesi de cabası. Bu konuyla ilgili sahadan ile ilgili önceki yazımız yazımıza da göz atmanızı tavsiye ederim.
Hyperscale tarafında 160 ve 192 vCore Premium seçenekleri de preview’da yerini aldı. Bu artık ciddi yükleri taşıyan sistemler için konuşulabilir bir seviye demek oluyor. Tek bir Hyperscale instance’ın 192 core’a çıkabildiğini düşününce insanın aklına önce performans geliyor, sonra da fatura geliyor tabiî (ve ikinci kısım biraz tatsız). Bence bu boyut daha çok global şirketlerin Türkiye ofislerinde ya da büyük e-ticaret yapılarında anlam kazanır; küçük ekipler için Business Critical veya orta seviye Hyperscale zaten çoğu zaman yeterli oluyor — itiraf edeyim, beklentimin üstündeydi —
Fabric İçindeki SQL Database: Yerini Buluyor
Fabric SQL Database ilk çıktığında kafa karışıklığı normaldi — “Ee, Azure SQL DB varken bunun işi ne?” sorusu havada dolaşıyordu (ben de ilk duyduğumda şaşırmıştım). Şimdi tablo biraz netleşti diyebilirim. Full collation desteği preview’a girdi, migration assistant geldi ve Fabric Apps ile birleşince kendi etrafında ayrı bir ortam kurmaya başladı. Kubernetes AI Politikası: Açık Kaynak Sürdürücülüğü Yeni Çağda yazımızda bu konuya da değinmiştik.
Fabric Apps + SQL: Düşük Kod Bir Uçtan Diğerine
Fabric Apps’i SQL Database ile birlikte kullanabilmek aslında Microsoft’un uzun vadeli yönünü ele veriyor: veri + AI + uygulama tek yerde dursun istiyorlar. Power Platform ile Fabric arasında kalan boşluk da yavaş yavaş kapanıyor gibi dürüyor. Ama açık konuşayım, burası hâlâ ham; bazı parçalar eksik, dokümantasyon da yer yer yamalı dürüyor. Biraz daha pişmesi lazım.
Kendi deneyimimden konuşuyorum, Kime öneririm? İç kullanım için hızlı uygulama çıkaran. Power BI ortamine zaten yatırım yapmış takımlara öneririm. Kime önermem? Dış müşteriye satacağınız, SLA’sı sıkı tutulan bir SaaS ürününe pek önermem doğrusu; onun için hâlâ Azure SQL DB + App Service ikilisi daha oturmuş geliyor bana.
Tam da öyle.
SQL Server 2025 ve 2022: On-Prem Hâlâ Yaşıyor
“Bulut her şeyi aldı götürdü” diye düşünen varsa ufak bir düzeltme yapayım: on-prem SQL Server hâlâ masada (ciddiyim). Üstelik canlı canlı dürüyor. Neyse, sQL Server 2025 için CU5, SQL Server 2022 için CU25 yayınlandı bile. CU5 içinde Regex desteği de var; yanı az önce konuştuğumuz yenilik sadece bulutta kalmadı. Ayrıca CU4 için bir güvenlik yaması da çıktı — bunu es geçmeyin. Sahada sıkıntı çıkarabilecek cinsten bir zafiyet vardı. Bu konuyla ilgili GitHub Copilot Artık JetBrains AI Assistant’ta Yerli Ajan yazımıza da göz atmanızı tavsiye ederim. Daha fazla bilgi için Outlook Add-in Mailbox 1.16: Şifreli Mesajlar ve EWS Kararı yazımıza bakabilirsiniz.
Sürüm Karşılaştırması: Hangisi Nerede?
| Özellik | SQL Server 2025 | Azure SQL DB | Fabric SQL DB |
|---|---|---|---|
| T-SQL Regex | ✅ CU5 | ✅ GA | ✅ GA |
| AI_GENERATE_EMBEDDINGS | ⏳ Yolda | ✅ GA | ✅ GA |
| Change Event Streaming | ❌ | ✅ Preview | ⏳ Yolda |
| Versionless TDE Keys | ❌ | ✅ GA | N/A |
| Entra Server-Level Logins | ❌ | ✅ GA | ✅ GA |
Doğrusu, Buna bakınca şu netleşiyor: On-prem SQL Server ile bulut tarafı arasındaki özellik farkı hızla açılıyor. Microsoft önceliği artık bulut sürümlere veriyor, on-prem’e işe biraz sonra getiriyor gibi dürüyor. Bu iyi mi kötü mü? Bana kalırsa gerçekçi bir strateji. Mecburen on-prem’de kalan ekipler varsa (regülasyon, veri egemenliği falan), bu makası hesaba katmaları şart.
Geliştirici Araçları: Asıl Devrim Burada
Şunu fark ettim: Lafı gevelemeden söyleyeyim: Ben en çok zamanımı bu tarafta harcıyorum. SSMS ve VS Code MSSQL eklentisi son bir yılda başka bir şeye dönüştü resmen desem abartmış olmam galiba (tamam biraz abarttım). Hele bir de Copilot entegrasyonu çalışma biçimini ciddi şekilde değiştirdi.
SSMS 22: Copilot Agent Mode ve Diğerleri
Sıkça Sorulan Sorular
AI_GENERATE_EMBEDDINGS fonksiyonunun maliyeti nasıl işliyor?
Doğrusu, Aslında maliyet, her fonksiyon çağrısında Azure OpenAI’ye giden token’lar üzerinden hesaplanıyor. Yanı veritabanı katmanı senden ekstra bir şey istemiyor, ama arka planda çağrılan modelin token ücreti sana yansıyor. Bu yüzden bence her satırda tetiklemek yerine batch ya da CDC tabanlı bir yaklaşımla sadece değişen kayıtlar için çalıştırmak çok daha mantıklı (evet, doğru duydunuz). Ekonomik.
SQL Server 2025’e geçmek için 2022’yi atlayıp direk gitmeli mıyım?
İlginç olan şu ki, Duruma göre değişiyor açıkçası. Regex, gelişmiş JSON, native vektör tipi gibi şeyleri aktif kullanacaksan değer (bizzat test ettim). Ama “yeni sürüm çıktı” diye — kendi adıma konuşayım — hemen atlamak yerine, 2022 CU25 ile bir süre daha idare edip 2025’in CU7-CU8 civarında olgunlaşmasını beklemek de gayet akıllıca. Sız ne dersiniz? Tecrübeme göre “.0” sürümlerini ve ilk üç CU’yu üretimde önermiyorum.
Fabric SQL Database’i Azure SQL Database yerine kullanabilir mıyım?
Şu an için hayır. İkisi hani farklı senaryolara hizmet ediyor. Fabric SQL, analitik ve OneLake ekosistemine derin entegre bir OLTP katmanı; klasik uygulama backend’i için hâlâ Azure SQL DB veya Managed Instance çok daha oturmuş durumda. Fabric SQL’i özellikle Power BI, Data Factory ve Notebooks ile yoğun çalışacaksanız düşünün, bence tam orada parlıyor.
Change Event Streaming varken CDC kullanmaya devam edebilir mıyım?
Evet, kesinlikle. CDC hâlâ desteklenen ve olgun bir teknoloji. CES, event-driven mimariler için daha modern bir seçenek sunuyor ama CDC’yi bir gecede emekliye ayıracaklar diye bir durum yok. Yeni projede CES’i, mevcut CDC üzerine kurulu sistemde işe CDC’yi devam ettirmek gayet mantıklı.
SQL MCP Server production ortamı için hazır mı?
Henüz preview aşamasında, yanı olgunluk açısından biraz erken. Pilot ve iç kullanım senaryolarında rahatlıkla deneyebilirsin. Ama SLA garantisi verdiğin müşteri-yüzü sistemlerde açıkçası biraz daha beklemenizi öneririm; protokol standardı oturuyor, bileşenlerin olgunlaşması zaman alıyor.
Kaynaklar ve İleri Okuma
Microsoft Azure SQL DevBlog: What’s new across Microsoft SQL in 2026 so far
Microsoft Learn: T-SQL Regex Functions Dokümantasyonu
20+ yıl deneyimli Azure Solutions Architect. Microsoft sertifikalı bulut mimari ve DevOps danışmanı. Azure, yapay zekâ ve bulut teknolojileri üzerine Türkçe teknik içerikler üretiyor.
İlgili Yazılar
Bu içerik işinize yaradı mı?
Benzer içerikleri kaçırmamak için beni sosyal medyada takip edin.
0 comments