VS Code’da MSSQL Eklentisinde Neler Değişti? Yapay Zekâlı Şema Tasarımı ve Daha Fazlası
Yapay Zekâyla SQL Şema Tasarlamak: Gerçekten Hayal mıydı?
Şimdi, şu klasik “ya iki dakikada tablo açsak da sonra ilişkileri ekleriz” muhabbetini kaç kere yaşadık? Hatta bazen sırf bunun yüzünden öğle yemeği yarım saat gecikti. Kurumsal bir projede şema çizmek… nasıl diyeyim, tam bir mecburiyet ve can sıkıntısı. Üstelik iş canlıya taşınacaksa o son dakika değişikliklerini kimin kaydedeceğini, yapılan küçük eklemeleri kimin yazacağını kimse hatırlamaz – o işler hep havada kalır. Ben yıllardır içimden şu cümleyi kurup duruyordum: “Biri olsa da ne anlatıyorsam oradan anında çiziverse.” İşte bu sene itibarıyla fena yaklaşmışız galiba! Geçen hafta Logosoft Bilişim’de yeni MSSQL eklentisinin 1.41 sürümüyle tanıştım; bak, bazı özellikler karşıma çıkınca gerçekten afalladım.
Açık konuşayım, Bütün hikâyenin yıldızı GitHub Copilot entegrasyonu taşıyan Schema Designer. Bildiğin gibi yazıyorsun mesela; “Müşteriler tablosuna adres sütunu ekle, bunu satın almalar tablosuyla ilişkilendir,” dediğinde bir anda tablo ortaya çıkıyor! Yanı resmen yıllardır kafamda büyüttüğüm ‘büyü’ye baya yaklaşıldı. Her şey dört dörtlük mü? Hayır, ona geleceğim zaten – az sabredin.
SQL Notebooks: Kod, Doküman, Sonuç – Hepsi Aynı Yerde
Bunu Beklemiyordum… SQL için Jupyter Tadında Notlar
MSSQL eklentisindeki SQL Notebooks, tam benim gibi veriyi hem oynayıp hem de başkasına açıklama alışkanlığı olanlara ilaç gibi olmuş desem yeridir. 2019’da benzerini lokal sunucuda kurmayı denemiştim ama bitmeyen bağımlılıklar yüzünden duvara toslayıp bırakmıştım işi – hani insan en son ‘aman boşver’ diyor ya öyle. Artık VS Code içinde doğrudan Jupyter misali notebook açıp kodunu yazıyorsun, çıktısını görüyorsun ve yanına istediğin notu serpiştiriyorsun.
- Kod bloğu giriyorsun — hemen altında sonucu net şekilde alıyorsun
- Aynı dosyada açıklamalarını yazıp ekip arkadaşına paslayabiliyorsun
- T-SQL yetmedi mi? Python ya da Kusto desteği de var (can kurtaran!)
SQL Notebooks’u büyük veri analizlerinde ilk kez kullanırken hissettiğim şeyi unutamam – müşteri raporları gözle görülür biçimde daha anlaşılır öldü (ciddiyim). Tüm ekip aynı adımları tek ekranda görünce yanlış anlamaların çoğu gitti vallahi.
VS Code’daki MSSQL eklentisi 1.41 ile gelen yenilikler; yapay zekâ destekli şema tasarımı, SQL Notebooks ve Data API Builder gibi akışları aynı iş akışında birleştiriyor.
| Özellik | Konu/Değer |
|---|---|
| Schema Designer (GitHub Copilot) | Yazdığın talimattan tablo/ilişkiyi otomatik tasarlar |
| SQL Notebooks | Jupyter benzeri: kod + çıktı + not tek dosyada |
| Data API Builder | SQL tablolarından REST & GraphQL endpoint üretir (preview) |
| Çalışma etkisi | Şema tasarım ve dokümantasyon süresini kısaltır, ekip paylaşımını kolaylaştırır |
Not: Data API Builder preview olduğu için prod’da özellikle yetki/konfig tarafı dikkat ister.
Data API Builder ile Anında REST & GraphQL API: Hayal Gerçek Oluyor mu?
Şöyle söyleyeyim, Açıkçası Data API Builder özelliğiyle ilk karşılaştığımda “bu kadar kolay olmamalı” dedim kendi kendime. Elinin tersiyle iki tuşa basıyorsun; SQL tablolarından şak diye REST veya GraphQL endpoint fırlıyor! Mesela pazartesi sabahı müşteri geliyor. Soruyor: “Şu müşterileri frontend’e açabilir mıyız?” Eskiden bu istek için saatlerce arayüz/middleware yazardık; şimdi VS Code’dan tabloyu seçip birkaç klik ile anında API’yı çıkarıyorsun.
Birkaç ay önce Ankara’daki fintech start-up müşterimiz MVP’yi neredeyse sadece bunun üstünde döndürdü. Ama iş güvenlik boyutuna gelince production’a geçerken yine bildiğimiz klasik yöntemlere başvurmak şart öldü — uyarayım istedim!
Edit Data & DACPAC/BACPAC Operasyonları: Yılların Sıkıntısı Bitecek mi?
Edit Data Artık Gerçekten Kullanılır mı?
Daha önce VS Code’da veri düzenlemek bana hep riskli ve güdük gelirdi – hele filtreleme/sıralama olayları tam kâbus gibiydi açıkçası. Fakat son güncellemeyle birlikte satırı bulmak ve sonuçları Excel/CSV/JSON olarak dışarı almak parmak hareketine bakıyor.
- Sürükleyip bıraktığında rahatlıkla iş görüyor (çoğu zaman)
- Karmaşık gridlerde performansı test ettim – gayet makul seviyeye ulaşmış durumda
- Küçücük eksik? Çoklu satır güncellemede pencere arada sapıtıyor, inşallah kısa zamanda çözülür o bug!
DACPAC/BACPAC İşlemleri Basitleşti mi?
Büyük kurum projelerinde özellikle buluta veri göçünde DACPAC/BACPAC import/export candır! Yıl olmuştu 2022; gece vakti devlet kurumu sunucusunda backup almak için hâlâ SSMS peşinde koşmak bence ciddi zaman kaybıdır. Bu yeni sürüm sayesinde direkt VS Code’un içinden paketleyip transfer ediyorsunuz — ciddi anlamda nefes aldırıyor insana.
Ben pratikte gördüm; dosya büyükse (10GB üstüne çıkarsa) yavaşlama hâlâ oluyor ama orta ölçek veya ufak DB’lerde jet hızında ilerleniyor.
Fabric Entegrasyonu ve Statik Kod Analizi: Gözden Kaçanlar ve Eleştirilerim
Fabric ile Doğrudan Çalışmak Fena Kolaylaşmış!
Bundan birkaç ay evvel Microsoft Fabric duyurulduktan sonra veri platform dünyası iyice kıpraştı zaten. Şimdi doğrudan VS Code’dan Fabric workspace gezebiliyorsunuz; yeni SQL database oluştururken ekranlar arasında koşturmanıza gerek yok artık – arayüz cidden akıcı olmuş ancak çok kullanıcı-yetki işleri halen biraz çetrefilli kalıyor bence (hele workspace yönetimi kısmında). Daha işi yolu var yanı. yapay konusundaki yazımız bu konuya da değinmiştik.
Eğer Fabric tarafına merak sardınızsa şu makale de ilginizi çekebilir:
Microsoft Fabric ve SQLCon 2026: Gerçekten Tek Platformda Tüm Verinin Peşinde
Kod Analizi Sonunda Akıllandı mı?
MSSQL Project modülündeki statik kod analizi yıllarca vardı ama çoğunlukla gereksiz uyarılar sıralardı — kimi zaman gerçek problemi bile es geçerdi doğrusu! Yeni güncellemeyle anti-pattern yakalama oranı şaşırtıcı derecede artmış durumda; örneğin dinamik sorgudaki injection ihtimalini satır satır gösteriyor ve tam olarak nerede hata yapıldığını kırmızıyla vurguluyor.
VS Code’da SQL Kod Analizi Artık Daha Kolay: Kural Ayarlarını Ellemeye Son
İtiraf edeyim, Ama net konuşmam gerekirse; özellikle eski/karmakarışık migrate edilmiş veritabanlarında bazı alarm tipleri gene yanlış tetiklenebiliyor (“bu alan null olmayacak!” tadındaki uyarılar örneğin) (evet, doğru duydunuz). O yüzden her öneriye balıklama atlamak iyi fikir değil — önce sorgula derim!
Kapanış & İpuçları: Peki Tüm Bu Yenilikler Hayatımızı Ne Kadar Değiştiriyor?
Kimi okur için bu yenilikler “Aman Tanrım!” hissiyatını verebilirken kimisi de “Yanı bize ekstra ne kattı ki?” deyip geçebilir – ona göre yorumu sizde bırakıyorum açıkçası… Şema tasarımında Copilot desteği sahiden insan hızını katlıyor fakat nihai onayı mutlaka elde vermek şart (otomasyon bazen enteresan ilişkiler kurabiliyor çünkü!).
SQL Notebook konusu işe takım çalışmasında fark yaratıyor diyebilirim; herkesin aynı dokümanda olması değer biçilmez bir lüks bana göre…
- Ekipte herkes yeni gelen özellikleri tek tek kullansın — sonra oturup deneyimleri tartışırsanız yol alma hızınız artar.
- Büyük çaplı schema değişikliğinde diff view’a göz atmadan merge etmeyin — aksi hâlde ters köşe olabilirsiniz.
- Kod analizini devre dışı bırakmayın fakat çıkan önerilere harfi harfine inanmayın — önce mantığına bakın!
- DACPAC/BACPAC işlemlerinde bilgisayarınızı kasmaya gerek yok; yük büyükse başka program kapalı kalsın yeter:)
- API Builder ile prototipleme şahane hızlı ilerlese de canlı ortama alınca erişim kontrollerine ayrı mesai ayırmadan olmaz!
Vallahi, Nihayet… Doğru kişinin elinde bu araçlarla güzel işler başarılıyor ancak tamamen otomasyona bel bağlamak hâlâ biraz cesaret ister bence! Microsoft tarafındaki yatırımlar doğru yönde gidiyor ama zaman zaman hayal kırıklığına uğramak da gayet normaldir deyip noktayı koyuyorum buraya.
Kaynak: [MSSQL Extension for VS Code March 2026 Update](https://devblogs.microsoft.com/azure-sql/vscode-mssql-march-2026/)
Sıkça Sorulan Sorular
VS Code MSSQL eklentisindeki Schema Designer nedir ve nasıl çalışır?
Schema Designer, GitHub Copilot entegrasyonuyla çalışan yapay zekâ destekli bir araç. Yanı basit cümlelerle tablo ve sütun ekleyip, bunları ilişkilendirebiliyorsunuz. Ben denedim, gerçekten proje şemalarını hızlıca oluşturmak çok pratik hâle geldi.
SQL Notebooks özelliği ne işe yarar?
SQL Notebooks, VS Code içinde kod yazma, çalıştırma ve açıklama ekleme imkanı sunuyor. Böylece hem kodu hem çıktısını aynı dosyada görebiliyorsunuz. Ekibimle kullandığımızda raporları daha şeffaf ve anlaşılır hâle getirdiğini fark ettim.
Data API Builder ile neler yapılabiliyor?
Data API Builder, SQL tablolarınızdan hızlıca REST veya GraphQL API oluşturmanızı sağlıyor. Prototip veya demo için süper kolay; ancak karmaşık yetki sistemleri için hâlâ manuel konfigürasyon gerekiyor, buna dikkat etmek lazım.
MSSQL eklentisi Python ve Kusto desteği sunuyor mu?
Evet, SQL Notebooks içinde T-SQL dışında Python ve Kusto kodları da çalıştırılabiliyor. Büyük veri analizlerinde bu çok işe yarıyor, benzer özellikleri başka araçlarda bulmak zor oluyor.
Kaynaklar ve İleri Okuma
Microsoft Docs – MSSQL Extension for VS Code
GitHub – VS Code MSSQL Extension
Azure Data API Builder Documentation
Azure Data Studio Notebooks Guide
20+ yıl deneyimli Azure Solutions Architect. Microsoft sertifikalı bulut mimari ve DevOps danışmanı. Azure, yapay zekâ ve bulut teknolojileri üzerine Türkçe teknik içerikler üretiyor.
